Real Crime Story: जक्कल गँगचा रक्तरंजित खेळ: पुण्याच्या शांत शहराला हादरवणारे दहा खून .

जोशी–अभ्यंकर हत्याकांड: दहा खुनांची मालिका आणि जक्कल गँगपर्यंत पोचलेला तपास

१९७६ चा हिवाळा सुरू झाला तेव्हा पुणं म्हणजे अभ्यासू, शांत आणि सुरक्षित असं शहर. कॉलेज, ग्रंथालयं, सिनेमागृहं, आणि संध्याकाळी गजबजलेले रस्ते – सगळं नेहमीप्रमाणे सुरू होतं, पण काही महिन्यांतच काही कॉलेज तरुणांनी या शहराच्या गळ्यावर नायलॉनचा दोर आवळायचा होता.

कॉलेजच्या बाकांवरून गुन्हेगारीकडे

अभिनव कला महाविद्यालयात शिकणारे चार तरुण – राजेंद्र जक्कल, दिलीप सुतार, शंताराम जगताप आणि मुन्नावर शाह – सुरुवातीला इतरांसारखेच दिसणारे विद्यार्थी. पण कॉलेज कॅम्पसमध्ये त्यांची ओळख वाईट वर्तन, सततची भांडणं, लूटमार आणि दारू यासाठी होती. पैशासाठी, चैनीसाठी आणि थ्रिलसाठी त्यांनी गुन्ह्याचा शॉर्टकट निवडला आणि पुढे ज्याला “जक्कल गँग” म्हटलं गेलं, त्या चौकडीने पुण्याला आपल्या भयाच्या नकाशावर टाकलं.

पहिला खून: सख्ख्या मित्राचा विश्वासघात

गुन्ह्यांची सुरुवात झाली सख्ख्या मित्राच्या खुनाने – २० वर्षांचा प्रकाश हेगडे. पैशाची गरज आणि गुन्ह्याचा “ट्रायल” म्हणून, या चौघांनी प्रकाशला लक्ष्य केलं. त्याला फिरायला घेऊन जाऊन मारहाण करण्यात आली, शरीराला बांधून एका भागात टाकण्यात आलं; नंतर त्याचा मृतदेह ड्रम/बॅरलमध्ये लपवून ठेवण्यात आला, जो पुढे पोलिसांना सापडला. हे होतं पहिलं पाऊल – आणि पहिलाच विश्वासघात.

जोशी कुटुंबाचा नरसंहार

३१ ऑक्टोबर १९७६ – विजयनगर कॉलनीतील अच्युत जोशी यांच्या घरी चारही तरुणांनी चाकू दाखवून प्रवेश केला. घरात त्या वेळी अच्युत जोशी आणि त्यांची पत्नी उषा होते. दोघांचे हात–पाय बांधून, अच्युत जोशी यांचा नायलॉनच्या दोऱ्याने गळा आवळण्यात आला आणि उषा यांचा गुदमरवून खून करण्यात आला.

थोड्याच वेळात त्यांचा किशोरवयीन मुलगा आनंद घरी आला. त्याच्याही अंगावरील कपडे काढून, अपमानास्पद अवस्थेत ठेवून नायलॉन दोऱ्याने गळा आवळून हत्या करण्यात आली. घरातून मंगळसूत्र, घड्याळ आणि हजारो रुपयांची रोकड व वस्तू लुटून ही चौकडी शांतपणे निघून गेली.

अभ्यंकर कुटुंबाचे पाच जीव

१ डिसेंबर १९७६ – पुण्याच्या भांडारकर रोडवरील अभ्यंकर कुटुंबावर सर्वांत भयावह हल्ला झाला. त्या रात्री स्मृती बंगल्या’त नामांकित संस्कृत पंडित काशीनाथ शास्त्री अभ्यंकर (८८), त्यांची पत्नी इंदिराबाई (७६), नोकराणी सकुबाई वाघ (६०) आणि नातवंडं जय (२१) व धनंजय (१९) घरात होते.

जेव्हा घरातले मोठे जोडपे बाहेर गेले होते, तेव्हा चारही आरोपी घरात शिरले. एकेक करून पाचही जणांच्या हातपाय बांधले गेले, काहींना गळा आवळून, काहींना गुदमरवून ठार करण्यात आलं. घरात नुसतेच मृतदेह आणि अस्ताव्यस्त कपाटं उरली – पुन्हा एकदा नायलॉन दोऱ्याचा तोच पॅटर्न दिसून आला.

या एकाच रात्रीत पाच जीव गेले – आणि जोशी–अभ्यंकर हत्याकांड म्हणून ओळखला जाणारा सर्वांत मोठा अध्याय लिहिला गेला.

इतर हल्ले आणि अपयशी दरोडे

या काळात या चौकडीने केवळ यशस्वी खूनच नाही, तर काही अपयशी दरोडे आणि हल्ल्यांचादेखील प्रयत्न केला. यशोमती बाफना या महिलांच्या घरी झालेला प्रयत्न, घरफोडी, बंधक बनवण्याचा प्रयत्न – या सगळ्यांमधून पोलिसांना नंतर महत्त्वाचे क्लू मिळाले. काही ठिकाणी ते पूर्ण खूनपर्यंत गेले नाहीत, पण त्याच पद्धतीने लोकांना बांधून, लुटून पळाले.

शेवटचा खून: अनिल गोखले आणि तपासाला लागलेलं पहिलं मजबूत धागं

दहा बळींपैकी शेवटचा महत्त्वाचा खून होता अनिल गोखलेचा. आपला भाऊ शोधत असताना, अनिलला राजेंद्र जक्कलने लिफ्ट देण्याची ऑफर केली. नंतर एका निर्जन ठिकाणी नेऊन, त्याचे हात–पाय लोखंडी शिडीला बांधून, तोंड गच्च कपड्याने बांधून नायलॉन दोऱ्याने गळा आवळण्यात आला. शिडीसकट शरीर नदीत फेकण्यात आलं, पण दुसऱ्या दिवशी मृतदेह वर आला आणि लोकांच्या नजरेस पडला.

अनिलच्या शरीरावर नायलॉनच्या दोऱ्याच्या खुणा स्पष्ट दिसत होत्या, आणि आधीच्या खुनांशी तोच पॅटर्न जुळत होता. इथेपासून पोलिस तपासाला निर्णायक वळण मिळालं.

दहा खून – सर्व बळींची थोडक्यात यादी

तपास आणि न्यायालयीन नोंदींनुसार, या चौघांनी जानेवारी १९७६ ते मार्च १९७७ या काळात एकूण दहा खून केले:

• प्रकाश हेगडे (२०) – पहिला खून, ओळखीचा मित्र.
• अच्युत जोशी – घरात हल्ला, नायलॉन दोऱ्याने गळा आवळून.
• उषा जोशी – श्वास रोखून ठार.
• आनंद जोशी – किशोरवयीन मुलगा, गळा आवळून खून.
• काशीनाथ शास्त्री अभ्यंकर (८८) – ज्येष्ठ पंडित.
• इंदिराबाई अभ्यंकर (७६) – त्यांची पत्नी.
• सकुबाई वाघ (६०) – नोकराणी.
• जय अभ्यंकर (२१) – नात.
• धनंजय अभ्यंकर (१९) – नातू.
• अनिल गोखले – शेवटचा खून, लोखंडी शिडीसकट नदीत फेकलेला.

तपास: नायलॉन दोऱ्यापासून चौकडीपर्यंत

या सगळ्या गुन्ह्यांत पोलिसांसमोर एकच सामान्य धागा वारंवार येत होता – नायलॉनचा दोरा, बळींच्या हात–पाय बांधण्याची पद्धत, आणि काही ठिकाणी बळींचे कपडे काढून अपमानास्पद अवस्थेत सोडले जाणं. सुगंधी परफ्युम, रबरचे ग्लोव्हज वापरणं – फिंगरप्रिंट आणि डॉग–ट्रॅकिंग टाळण्यासाठी त्यांनी जाणीवपूर्वक हे उपाय केले होते.

अनिल गोखलेच्या केसनंतर, विशेष पथक तयार करण्यात आलं तपास सुरू झाला. अनिलला शेवटचे कोणासोबत पाहिलं होतं, त्याने कोणाची लिफ्ट घेतली होती, कोणत्या मित्रमंडळीसोबत तो फिरत होता – या सर्वांचा माग काढताना पोलिस चौघांपर्यंत पोचले.

पहिल्या फेरीत चौघांना ताब्यात घेऊन वेगवेगळं चौकशी करण्यात आली, पण ठोस पुरावा नसल्याने सोडावं लागलं; मात्र त्यांच्यावर गुप्त लक्ष ठेवण्यात आलं. त्यांच्या बोलण्यात वापरलेले “बॉस संभाळून घेईल” सारखे संवाद, यशोमती बाफना यांच्या घरावरच्या अपयशी दरोड्याशी जुळणारे शब्द – हे सर्व धागे शेवटी एकमेकांना जोडले गेले.

नंतरच्या फेरतपासात, चौघांना पुन्हा उचलून वेगवेगळ्या ठिकाणी बसवून चौकशी झाली. त्यांच्या स्टेटमेंट्स जुळत नव्हती; एकाने सांगितलेली वेळ, दुसऱ्याने सांगितलेले ठिकाण आणि तिसऱ्याने दिलेली माहिती – सगळं परस्परविरोधी. विश्वास संपुष्टात आल्यानंतर, दबाव आणि पुराव्यांसमोर त्यांनी तुटायला सुरुवात केली.

चौघांनी एकामागून एक गुन्ह्यांचा कबुलीजबाब द्यायला सुरुवात केली आणि पोलिसांना प्रकाश हेगड्याचा ड्रममध्ये लपवलेला सांगाडा शोधून दिला. नदीतल्या ठिकाणी नेऊन अनिल गोखलेचा खून कसा केला, जोशी आणि अभ्यंकर घरातील हत्याकांड कसं घडलं – सगळ्या घटनास्थळांची पुनर्रचना त्यांच्या कबुलीजबाबातून झाली.

कोर्टातला निकाल आणि येरवड्यातील फाशी

१५ मे १९७८ रोजी पुण्यात खटला सुरू झाला आणि चार महिन्यांहून जास्त काळ चालला. २८ सप्टेंबर १९७८ रोजी सत्र न्यायालयाने चौघांनाही – राजेंद्र जक्कल, दिलीप सुतार, शंताराम जगताप आणि मुन्नावर शाह – दहा खुनांबाबत दोषी ठरवत मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली.

६ एप्रिल १९७९ रोजी बॉम्बे हायकोर्टाने ही शिक्षा कायम ठेवली, आणि १७ नोव्हेंबर १९८० रोजी सुप्रीम कोर्टानेही त्यांच्या दाद मागण्याच्या अर्जांना नकार दिला. दयेच्या याचिकाही फेटाळल्या गेल्यावर, २७ नोव्हेंबर १९८३ या दिवशी येरवडा मध्यवर्ती कारागृहात या चौघांना एकाच दिवशी फाशी देण्यात आली.

आजही न पुसलेला ठसा

फाशीला आज अनेक दशके झाली, पण दहा निरपराध जीव, नायलॉन दोऱ्याचा थंड पॅटर्न आणि दीड वर्ष पुण्यावर पसरलेलं अघोषित लॉकडाऊन – या सगळ्यांनी जोशी–अभ्यंकर केसला फक्त क्राईम फाईल नाही, तर शहराच्या निरागसतेवर झालेल्या पहिल्या मोठ्या प्रहाराची आठवण बनवलं आहे. जक्कल गँगची चौकडी आता इतिहासात आहे, पण त्यांच्या दहा खुनांच्या सावल्या पुण्याच्या गुन्हेगारी इतिहासात अजूनही स्पष्ट दिसतात.