Magh Purnima 2026: श्रद्धा, स्नान–दान आणि अंतर्मुख होण्याचा शुभ दिवस.

रविवार, १ फेब्रुवारी २०२६ हा माघ महिन्यातील पौर्णिमेचा दिवस असल्याने देशभरातील मंदिरांत आणि नदीकाठी आज भक्तीमय वातावरण अनुभवायला मिळत आहे. हिंदू पंचांगानुसार यावर्षीची माघ पौर्णिमा माघ स्नानाचा शेवटचा मोठा शुभमुहूर्त मानला जात असून, सकाळपासूनच अनेकांनी पवित्र स्नान, दान आणि पूजा करण्यासाठी गर्दी केली आहे.

आजची तिथी आणि माघ स्नानाचा शेवटचा टप्पा

पंचांगानुसार पौर्णिमा तिथी आज पहाटे ५.५२ वाजता सुरू झाली असून उद्या पहाटेपर्यंत तिचा विस्तार राहणार आहे. माघ महिन्यात दररोज किंवा शक्य तितक्या दिवशी थंड पाण्यात स्नान करून साधना करणाऱ्या भाविकांसाठी आजचा दिवस “पूर्णाहुती” मानला जातो.

गंगास्नान, तीर्थक्षेत्रे आणि घरातील साधी पूजा

प्रयागराज, काशी, हरिद्वारसारख्या गंगातीरी तीर्थक्षेत्रांत आज माघ मेळ्याचा उत्साह अधिक वाढलेला दिसतो; गंगास्नानाला “पापक्षालनाचा मार्ग” मानणारे हजारो भाविक पहाटेपासून नदीकाठी रांगा लावून आहेत. मात्र दूरच्या तीर्थक्षेत्रात जाणे शक्य नसणाऱ्यांसाठी घरीच स्वच्छ स्नान करून, साध्या पद्धतीने भगवान विष्णू, देवी लक्ष्मी किंवा आपल्या इष्टदेवतेची पूजा करण्यालाही तितकेच महत्त्व दिले जाते.

विष्णू–लक्ष्मीची उपासना, पितरांचे स्मरण

धार्मिक मतांनुसार माघ पौर्णिमा ही विशेषतः भगवान विष्णूंना अर्पण केलेली पौर्णिमा मानली जाते; लक्ष्मीनारायणांची आराधना, श्रीसूक्त–विष्णुसहस्रनाम जप आणि आरती केल्यास घरात स्थैर्य आणि समृद्धी वाढते, अशी श्रद्धा आहे. या दिवशी पितरांसाठी तर्पण, जलदान किंवा अन्नदान करणेही शुभ मानले जाते आणि पितृदोष शमण्यास हा दिवस उपयोगी ठरतो, असे अनेक ज्योतिष–धर्मतज्ज्ञ स्पष्ट करतात.

दान, उपवास आणि छोट्या कृतीतली खरी भक्ती

काही जण आजचा दिवस पूर्ण किंवा अंशतः उपवास करून घालवतात, तर अनेकजण आपल्या कुवतीनुसार अन्न, फळे, तिळगूळ, वस्त्र किंवा ब्लॅंकेट यांचे दान करून गरजूंना मदतीचा हात देतात. माघ पौर्णिमेचा संदेश फक्त मोठ्या विधीपुरता मर्यादित नसून, एखाद्या भुकेल्याला जेवण देणे, ज्येष्ठांची सेवा, प्रामाणिक प्रार्थना आणि मनाची शुद्धता यांनाही तितकाच आध्यात्मिक मान देतो.

संत रविदास जयंती आणि आजचा आधुनिक संदर्भ

यंदा माघ पौर्णिमेच्या दिवशीच संत रविदास जयंतीही अनेक भागांत साजरी होत असल्याने समता, स्वाभिमान आणि समाजसेवेचे विचारही पुढे आणले जात आहेत. डिजिटल युगातही, काही क्षण मोबाईलपासून दूर राहून, स्वतःकडे आणि आपल्या कुटुंबाकडे प्रेमाने पाहणे, कृतज्ञतेची प्रार्थना करणे आणि निसर्गाशी जुळून जाणे – हा माघ पौर्णिमेचा आजच्या पिढीसाठी महत्त्वाचा आध्यात्मिक अर्थ ठरू शकतो.